Hotline 19007169

Nhịn là nhục, nhường là thua?

Rất nhiều tội ác của giới trẻ hôm nay khởi xuất từ nóng giận nhất thời. Dư luận đã phê phán, lên án hành vi tiêu cực của giới trẻ, nhưng dường như ít ai thấy đó chính là hậu quả từ việc phụ huynh không chấn chỉnh kịp thời tâm lý thiếu kiềm chế của trẻ, thậm chí còn cổ vũ, gieo vào đầu trẻ quan niệm “nhịn là nhục”.
 
 
Thiếu kiềm chế do bẩm sinh?
 
Bé K. con anh M. – hàng xóm với tôi – năm nay mới bốn tuổi nhưng tính khí luôn nóng nảy. K. sẵn sàng văng tục, “choảng” những đứa cùng trang lứa, thậm chí lớn tuổi hơn. Đi học ở trường K. luôn bị cô giáo mắng bởi không biết nhường nhịn, hoà đồng với các bạn.
 
Giống như K., bé Bi con của đứa bạn học chung thời phổ thông với tôi (ở TP Vinh – Nghệ An) cũng có những biểu hiện thiếu kiềm chế. Mấy lần về quê, tôi chứng kiến Bi sử dụng ngôn ngữ vỉa hè để đối đáp với bạn, sẵn sàng buông “sao mày ngu thế” nếu thấy chưa hài lòng một điều gì đó. Việc tranh đồ chơi, đánh bạn… là chuyện “thường ngày” của Bi. Đã mấy lần, vợ chồng bạn tôi bất đắc dĩ tiếp phụ huynh có con bị Bi đánh, nhưng cũng chỉ biết xin lỗi họ và quát mắng Bi mấy tiếng cho xong.
 
Những đứa trẻ ngỗ nghịch, thiếu kiềm chế như bé K., bé Bi không phải là hiếm gặp. Và phụ huynh của những đứa trẻ như thế thường bao biện rằng “cha mẹ sinh con, trời sinh tính”, rồi tự an ủi “lớn lên nó sẽ hiểu, sẽ đổi tính”.
 
Chỉ nuôi con phần xác
 
Ở giai đoạn đầu của quá trình hình thành nhân cách, trẻ thường chịu tác động, ảnh hưởng từ môi trường xung quanh, đặc biệt là gia đình. Theo TS Nguyễn Minh Thức (hội Tâm lý – giáo dục tỉnh Đồng Nai), “Trẻ em ngày nay được chăm sóc, nuôi dạy tốt hơn, thậm chí được chiều chuộng hơn so với trước. Tuy nhiên, sự quan tâm, chiều chuộng thái quá kết hợp với những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội, từ phim ảnh, trò chơi bạo lực, từ internet… làm trẻ dễ tiêm nhiễm thói hư tật xấu, hình thành tính cách thiếu kiềm chế trong xử lý các tình huống”. TS Thức cũng cho rằng: “Việc bố mẹ thiếu quan tâm giáo dục con cái, thiếu định hướng giá trị, không thể hiện được vai trò là tấm gương mẫu mực cho con trẻ là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng thiếu kiềm chế ở trẻ…”
 
Trở lại hai trường hợp nêu trên, mặc dù khác nhau về địa lý, gia cảnh nhưng điểm giống nhau là do mải mê với việc mưu sinh nên cha mẹ bé K., bé Bi chưa quan tâm đầy đủ đến nhu cầu vui chơi giải trí, thiếu kiên quyết trong việc uốn nắn cử chỉ hành vi cho con mình. Họ đáp ứng nhu cầu vật chất cho con từ máy tính đến đồ chơi, nhưng việc dạy dỗ con thì chủ yếu do ông bà hoặc người giúp việc đảm nhận. Mỗi khi công việc không suôn sẻ, anh M. hay cáu gắt, thỉnh thoảng còn văng tục. Còn bố mẹ bé Bi cũng có những câu nói không đẹp trước mặt con.
 
Cây non dễ uốn
 
Trong giai đoạn đầu của quá trình hình thành nhân cách, trẻ chưa thể nhận thức đầy đủ về hành vi của mình nên dễ có những biểu hiện thiếu kiềm chế. Do đó, cha mẹ cần dành thời gian gần gũi, chia sẻ với con về những vấn đề thường gặp trong cuộc sống, đặc biệt lưu tâm đến những hoạt động vui chơi của con. Nên thường xuyên đặt ra những câu hỏi, đại loại: Hôm nay con đi học có gì vui không? Con chơi với bạn nào, chơi trò gì?... để nếu phát hiện vấn đề gì dù nhỏ, cha mẹ cũng phải tìm hiểu nguyên nhân, phân tích cho con những ứng xử phù hợp. Bên cạnh đó, cha mẹ cần có những biện pháp đưa con vào khuôn khổ, tránh tình trạng “lệch chuẩn” kéo dài dễ hình thành thói quen xấu rất khó sửa ở con mình. Kiên quyết không mủi lòng, không thoả hiệp với các hành vi sai lệch của con. Khi cần thiết, có thể sử dụng biện pháp mạnh như trách phạt, cưỡng chế…
 
Và điều quan trọng nhất: cha mẹ phải luôn là tấm gương mẫu mực, biết kiểm soát lời ăn tiếng nói, hành vi của mình cho trẻ noi theo.
 
Theo ThS Nguyễn Quế Diệu 
(hội Tâm lý – giáo dục tỉnh Đồng Nai, giảng viên đại học Nguyễn Huệ)
SGTT
 

Bài viết liên quan

Đây là lý do vì sao bố mẹ không nên mua nhiều đồ chơi cho con nữa

Đây là lý do vì sao bố mẹ không nên mua nhiều đồ chơi cho con nữa

Tưởng như đồ chơi chỉ mang tính giải trí và vô hại nhưng mới đây một nghiên cứu đã chỉ ra rằng chúng lại có hại cho trẻ...

Xem thêm
6 tình huống trẻ ăn vạ và hướng xử lý cụ thể theo gợi ý của chuyên gia

6 tình huống trẻ ăn vạ và hướng xử lý cụ thể theo gợi ý của chuyên gia

Kiên quyết, nói thì sẽ làm, bình tĩnh, không cáu gắt, sẵn sàng cho trẻ chịu một, hai bữa đói… những nguyên tắc...

Xem thêm
Đừng để mọi người trách

Đừng để mọi người trách "dạy con không khéo", đây là 33 bí kíp bỏ túi cho mẹ rèn trẻ cách cư xử từ nhỏ

Làm thế nào để dạy trẻ cách cư xử như một quý ông, quý bà thực sự. Bí ẩn được tiết lộ trong 33 bí kíp giúp con...

Xem thêm